Türkiye’de Art Nouveau

Türkiye mimarisi denilince akla genellikle Osmanlı eserleri diye bilinen cami ,saray,köşk,türbe vs . yapılar gelir yada Selçuklu medreseleri,sarayları ve camileri gibi birçok değişik alanda yapılaşma gelir.

Bütün bunlar ışığında Selçuklu mimarisi Anadolu da Osmanlı mimarisi ise Edirne,Bursa ve çoğunlukla İstanbul’da yer edinmiştir.Birçok mimar yetiştiren bu coğrafyada her ne kadar daha çok Mimar Sinan ismi bilinse de yetişmiş üst düzey mimar gelip geçmiştir.

Bütün bu yapılar elbette zamanının şartları ve olanakları doğrultusunda ihtiyaca yönelik ve genelde devlet tarafından inşa ettirilmiştir.19.yy ‘ da ise durum farklılaşmış ve gelişmiş Avrupa mimarisi karşısında direnemeyen Osmanlı mimarisi birçok noktada aradığı batılılaşmayı mimaride de aramıştır.

Bu doğrultuda dönemin en önemli mimarlarından olan İtalyan mimar Raimondo D’Aronco (1857-1932) Sultan II. Abdülhamit’in saray mimarı olarak görev yapmaya başlamıştır. 1890’lar dan itibaren etkisini gösteren bu eserler o dönem Avrupayı kasıp kavuran bir akımın Türkiye’de ki örnekleridir.Özellikle İstanbul Beyoğlu’nda görülen bu örnekler dönemin İstanbul mimarisinde çok tutulmuş ve birçok eserde ortaya çıkmıştır.

Art Nouveau nedir peki ?

Sanayi devrimiyle ortaya çıkan seri üretim mantığının sanata zarar verdiğini, işçi ve emekçilerin ancak dekoratif el işçiliğiyle ürettikleriyle mutlu olacağı ürünler yapması gerekliliği savıyla ortaya çıkan akımdır.Özellikle gotik ve barok dönemi eserlerinin ilham verdiği dönemin en önemli özelliklerinden biri de dekoratif bitki,hayvan ve insan figürlerinin yapıların cephelerinde sütunlarında ve iç dekorasyonuna varana kadar her yerde kullanılmasıdır.Bu dönemin en bilinen ve önemli temsilcilerinden biri Antoni Gaudi ‘dir.İspanyol mimarın Sagra de familiası o dönemden günümüze kadar yapım süreci devam eden eseridir.Bunun yanında Gaudi’nin eserlerini ve kendisini inceleyeceğimyazıları ilerleyen dönemlerde paylaşacağım.

DÖNEMİN ESERLERİ

Şeyh Zafir Türbesi- Beşiktaş,Botter Apartmanı- Taksim,İtalyan Büyükelçiliği Yazlığı- Tarabya,Mısır Konsolosluğu Yalısı- Bebek,Ahmet Ratıp Paşa Köşkü- Acıbadem,Vlora Han – Sirkeci,Huber Köşkü – Yeniköy,Mısır Apartmanı- Taksim, Çubuklu Kasrı- Beykoz, Faik ve Bekir Bey Yalısı-Yeniköy

Botter apartmanı (Casa Botter)

Bu döneme ait ilk örneklerden biri Botter apartmanı (Casa Botter) dır.Hollandalı terzi Botter ailesiyle birlikte Sultan 2. Abdülhamit’in resmi terzisi olarak Hollanda’dan davet edilince ailesiyle birlikte ikamet edeceği bir apartman yaptırılır.Burada alt kat terzi atölyesi ve büro olarak üst katlar ise konut olarak inşa edilmiştir.Daha sonra tarihte birçok nedenden dolayı el değiştirdikçe orjinal planı bozulsa da çiçek rölyefleri, soyut desenler ve insan çehreleriyle süslü dış cephesi halen korunarak günümüz mimarisine ilham vermeye devam ediyor.

Şeyh Zafir Türbesi

Bu döneme ait diğer eserlerden en göze çarpan örnek sanırım Beşiktaş’ta bulunan Şeyh Zafir Türbesi.Bu türbe mimari anlamda diğer örneklere göre bir farklılık taşımaktadır.Burada kullanılan Art Nouveau mimarisi ögeleri Osmanlı eserlerindeki sadelikle bir sentez oluşturmuştur.Buradaki geleneksel yaklaşım ve modern anlayışın birlikte bir eserde can bulması mimarın başarısıdır tabi.

MİMAR KEMALEDDİN

Art Nouveau akımının Türkiye’de ki temsilcilerinin hepsi elbette yabancı mimarlardan oluşmuyordu.Bu akımdan etkilenmiş ve herkesin aslında hergün gördüğü ve çok iyi bilinen bir mimar vardı.Evet 20 tl nin arkasında bulunan Mimar Kemaleddin , Art Nouveau akımının Türkiye’de en önemli örneklerini bırakmış benimde şahsen örnek aldığım saygı duyulası bir mimardır. Mimar Kemaleddin’in hayatı ve eserlerini daha sonra detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.Ancak bilinen en önemli Art Nouveau eseri olan Ahmet Ratıp Paşa Köşkü yada bilinen bir başka adıyla Çamlıca Kız Lisesidir.

Ahmet Ratıp Paşa Köşkü(Çamlıca Kız Lİsesi )
20 TL’NİN ARKASINDAKİ MİMAR KEMALEDDİN RESMİ
Sirkeci de bulunan Vlora han
Huber Köşkü

Leave a Reply